Av. Sercan Coşkun Kulak (eski idare ve vergi mahkemesi hâkimi) · Ekim 2026
Karar: Danıştay Yedinci Dairesi, 03.12.2024 tarihli, E:2022/3900, K:2024/4993 sayılı karar (oyçokluğu).
Kaynak: Danıştay Kararlar Dergisi, Yıl: 2025, Sayı: 19, s. 537-539.
Anahtar kavramlar: Tekerrür · vergi ziyaı cezası · vergi/ceza ihbarnamesi · özel tüketim vergisi · bandrolsüz sigara
Vergi idaresi, daha önce cezası kesinleşmiş bir mükellefe yeniden ceza keserken tekerrür hükümlerini uygulayarak cezayı artırabilir. Peki ihbarnamede tekerrür uygulandığı yazılmamışsa, artırılan ceza hukuka uygun olur mu? Danıştay Yedinci Dairesi, Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesi’nin bu konudaki kararını onayarak, tekerrür hükümlerinin uygulandığının ihbarnamede açıkça belirtilmesi gerektiğini ve belirtilmemişse cezanın tekerrür nedeniyle artırılan kısmının iptal edilmesi gerektiğini kabul etmiştir.
Kısaca
- Vergi ziyaı cezası tekerrür hükümleri uygulanarak artırılmışsa, bu durumun vergi/ceza ihbarnamesinde doğru ve açık biçimde belirtilmesi gerekir.
- Bu gereklilik, Vergi Usul Kanunu’nun ihbarnamenin içeriğini düzenleyen 35. maddesi ile ceza ihbarnamesine ilişkin 366. maddesinin birlikte değerlendirilmesinden çıkarılmıştır.
- İhbarnamede tekerrür belirtilmemişse, tekerrüre esas alınan önceki ceza kesinleşmiş olsa bile cezanın tekerrür nedeniyle artırılan kısmı iptal edilir.
- Cezanın ve verginin geri kalanı ise somut olayda hukuka uygun bulunmuştur.
- Danıştay, bölge idare mahkemesi kararını oyçokluğuyla onamıştır.
Tekerrür Nedir?
Vergi Usul Kanunu’nun 339. maddesine göre, bir vergi cezası kesinleştikten sonra kanunda belirtilen süreler içinde (vergi ziyaında beş yıl, usulsüzlük ve özel usulsüzlükte iki yıl) yeniden ceza kesilmesini gerektiren bir fiil işlenirse, yeni ceza artırılarak kesilir. Artırım oranı vergi ziyaı cezasında yüzde elli, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında yüzde yirmi beştir. Süreler, önceki cezanın kesinleştiği yılı izleyen yılın başından itibaren hesaplanır.
Tekerrür, cezayı önemli ölçüde artırdığı için uygulamada sıkça uyuşmazlık konusu olur. Tartışma çoğunlukla önceki cezanın gerçekten kesinleşip kesinleşmediği ve sürelerin doğru hesaplanıp hesaplanmadığı üzerinde yoğunlaşır. Bu karar ise uyuşmazlığa farklı bir açıdan, ihbarnamenin içeriği açısından bakmaktadır.
Olay
27.04.2019 tarihinde, davacının sürücüsü olduğu çekici ve dorsede yapılan aramada 62.750 karton (627.500 paket) gümrük kaçağı sigara ele geçirilmiştir. Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı’nın değerlendirme raporu dikkate alınarak, araç sahibi olan davacı adına takdir komisyonunca belirlenen matrah üzerinden 2019 yılı Nisan dönemi için özel tüketim vergisi re’sen tarh edilmiş ve tekerrür hükümleri uygulanarak vergi ziyaı cezası kesilmiştir.
Davacı, Gürcistan’daki gümrük sahasında yükleme sırasında sürücülerin sahaya alınmadığını, araca yüklenen eşyanın niteliğini bilmesinin mümkün olmadığını ve kaçak sigarayı ancak Türkiye gümrük bölgesinde kasa açıldığında öğrendiğini ileri sürerek dava açmıştır.
Yargılama Süreci
- Sakarya Vergi Mahkemesi (28.09.2021, E:2020/820, K:2021/560) davayı tümüyle reddetmiştir. Mahkemeye göre bu miktarda kaçak sigaranın sürücünün bilgisi dışında araca yüklenmesi hayatın olağan akışına aykırıdır. Tekerrüre esas alınan önceki ceza 18.08.2018 tarihinde tebliğ edilmiş ve dava açılmadan kesinleşmiş olduğundan, cezanın tekerrür nedeniyle artırılan kısmı da hukuka uygundur.
- Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesi (31.05.2022, E:2021/1015, K:2022/672) istinaf başvurusunu kısmen kabul etmiştir. Vergi ve cezanın aslı yönünden ilk derece kararını yerinde bulmuş; ancak VUK’un 35. ve 366. maddeleri uyarınca tekerrür hükümlerinin uygulandığının ihbarnamede doğru ve açık şekilde belirtilmesi gerektiğini, somut olayda ihbarnamede bu hususa yer verilmediğini belirterek cezanın tekerrür nedeniyle artırılan kısmını iptal etmiştir.
- Kararı hem davacı (vergi ve cezanın aslı yönünden) hem de vergi idaresi (iptal edilen tekerrür kısmı yönünden) temyiz etmiştir. Danıştay Tetkik Hâkimi, kararın onanması gerektiği görüşündedir.
Danıştay’ın Kararı
Danıştay Yedinci Dairesi, temyizen incelenen bölge idare mahkemesi kararını usul ve hukuka uygun bularak her iki tarafın temyiz istemini reddetmiş ve kararı onamıştır. Karar 03.12.2024 tarihinde kesin olarak ve oyçokluğuyla verilmiştir.
Daire kararında ayrı bir gerekçe geliştirmemiş, bölge idare mahkemesinin gerekçesini benimsemiştir. Ancak kararın Danıştay Kararlar Dergisi’nde “İhbarnamede, tekerrür hükümlerinin uygulandığı açıkça belirtilmediğinden bu kısım yönünden işlemin iptali gerektiği” özetiyle yayımlanmış olması, ilkenin Danıştay tarafından da benimsendiğini göstermektedir.
Değerlendirme: Karar Neden Önemli?
Önceki cezanın kesinleşmiş olması yetmiyor
İlk derece mahkemesi yalnızca tekerrürün maddi şartlarına, yani önceki cezanın kesinleşip kesinleşmediğine bakmıştı. Bölge idare mahkemesi ve Danıştay ise şartlar gerçekleşmiş olsa bile tekerrür artırımının ihbarnamede açıkça gösterilmesini ayrı bir hukuka uygunluk koşulu olarak kabul etmiştir. Böylece maddi şartlar oluşsa bile, şekil eksikliği nedeniyle artırılan kısım iptal edilmiştir.
Mükellef neye itiraz ettiğini bilmelidir
İhbarname, mükellefin hangi vergi ve cezayla, hangi gerekçeyle karşı karşıya olduğunu öğrendiği belgedir. Cezanın artırıldığı ve bunun tekerrüre dayandığı ihbarnamede görülmüyorsa, mükellef artırımın dayanağı olan önceki cezayı, kesinleşme tarihini ve süre hesabını denetleyemez. Kararın bu yönüyle mükellefin savunma ve dava hakkını koruyan bir sonuç doğurduğu söylenebilir.
Uygulamada ne yapılmalı?
- Vergi/ceza ihbarnamesindeki ceza tutarı, verginin bir katı (veya üç katı) ile örtüşmüyorsa artırım yapılıp yapılmadığı incelenmelidir.
- Artırım tekerrüre dayanıyorsa, ihbarnamede bunun açıkça yazılıp yazılmadığı kontrol edilmelidir.
- Tekerrür belirtilmişse, önceki cezanın kesinleşme tarihi ve kanuni sürelerin dolup dolmadığı ayrıca denetlenmelidir.
- Dava, ihbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün içinde açılmalı ve dava dilekçesinde tekerrür kısmına ilişkin itiraz ayrıca ileri sürülmelidir.
Bursa’daki uyuşmazlıklar bakımından
Danıştay’ın onadığı karar, Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesi’ne aittir. Bursa Bölge İdare Mahkemesi’nin yargı çevresindeki vergi mahkemelerinde görülen davalarda, tekerrür artırımlı cezalara karşı bu kararın emsal olarak gösterilmesi yararlı olacaktır.
Kararın sınırları
Karar oyçokluğuyla verilmiştir ve Daire’nin kendi gerekçesi kısadır. Bu nedenle ilkenin farklı ihbarname türlerinde ve farklı vergi dairelerinde nasıl uygulanacağı her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir. Ayrıca karar yalnızca tekerrür nedeniyle artırılan kısmı ilgilendirir; vergi aslı ve cezanın temel kısmı ayrı bir incelemeye tabidir.
İlgili Yazılar
Vergi cezalarına karşı başvuru yolları için Vergi Cezalarına İtiraz, uzlaşma için Vergi Cezasında Uzlaşma, ödeme emirleri için Ödeme Emrine İtiraz yazılarımızı okuyabilirsiniz.
Vergi cezası, tarhiyat ve tekerrür uyuşmazlıklarında hukuki destek için Bursa Vergi Avukatı sayfamızı inceleyebilir veya 0532 449 16 01 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, Danıştay Kararlar Dergisi’nde (Yıl: 2025, Sayı: 19, s. 537-539) yayımlandığı şekliyle aktarılmıştır. Karar oyçokluğuyla verilmiş olup karşı oy gerekçesi elimizdeki metinde yer almamaktadır.
T.C.
DANIŞTAY
YEDİNCİ DAİRE
Esas No: 2022/3900
Karar No: 2024/4993
Anahtar Kelimeler: Tekerrür
Özeti: İhbarnamede, tekerrür hükümlerinin uygulandığı açıkça belirtilmediğinden bu kısım yönünden işlemin iptali gerektiği hakkında.
TEMYİZ EDENLER
1- (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …
2- (DAVALI): Sakarya Defterdarlığı (Akyazı Vergi Dairesi Müdürlüğü)
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU : Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesinin 31/05/2022 tarih ve E:2021/1015, K:2022/672 sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava Konusu İstem : Davacı adına, sürücüsü olduğu araçta bandrolsüz sigara bulundurduğunun tespit edildiğinden bahisle 2019 yılının Nisan dönemine ilişkin re’sen tarh edilen özel tüketim vergisi ile tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle kesilen vergi ziyaı cezasının iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Sakarya Vergi Mahkemesinin 28/09/2021 tarih ve E:2020/820, K:2021/560 sayılı kararıyla; olayda, 27/04/2019 tarihinde davacının sürücüsü olduğu … / … çekici/dorse plakalı araçta yapılan aramada 62.750 karton (627.500 paket) gümrük kaçağı sigaranın bulunduğu, Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığınca düzenlenen değerlendirme raporu dikkate alınarak araç sahibi olan davacı adına takdir komisyonunca takdir edilen matrah üzerinden, tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle vergi ziyaı cezalı özel tüketim vergisi tarhiyatının yapıldığı, her ne kadar davacı araçta bandrolsüz sigara olduğunu bilmediğini ileri sürmüşse de, yakalanan kaçak sigara miktarının sürücünün bilgisi olmadan araca yüklenmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, bu durumda, kullanılma zorunluluğu getirilen özel etiketi veya işareti olmayan özel tüketim vergisine tabi malları bulundurduğu hukuken geçerli şekilde tespit edilen davacı adına yapılan cezalı tarhiyatta hukuka aykırılık görülmediği; öte yandan, tekerrüre esas alınan cezanın 18/08/2018 tarihinde tebliğ edilerek dava açılmaksızın kesinleştiğinin anlaşılması karşısında, vergi ziyaı cezasının tekerrür hükümleri uygulanarak arttırılan kısmında da hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 35. ve 366. maddelerinde yer alan hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, vergi ceza ihbarnamesinde tekerrür hükümlerinin uygulandığının doğru ve açık bir şekilde belirtilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığı, olayda, davacı adına düzenlenen vergi ceza ihbarnamesinde tekerrür hükümlerinin uygulanarak vergi ziyaı cezasının artırıldığı belirtilmediğinden, vergi ziyaı cezasının tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle artırılan kısmında yasal isabet bulunmadığı gerekçesiyle istinaf isteminin kısmen reddine, kısmen de kabulü ile mahkeme kararının vergi ziyaı cezasının tekerrür nedeniyle artırılan kısmına ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasından sonra işlemin bu kısmının iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Gürcistan gümrük sahasında yükleme sırasında sürücülerin gümrük sahasına girmesine izin verilmediğinden araca yüklenen eşyanın mahiyeti bilmelerinin mümkün olmadığı, Türkiye Gümrük Bölgesinde kasası açılana kadar araçta kaçak sigara bulunduğundan haberlerinin olmadığı; davalı idarece, vergi ziyaı cezasının tekerrür nedeniyle artırılan kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ MÜNİR SAİT KANDEMİR’İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz istemlerinin reddine,
2. Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesinin 31/05/2022 tarih ve E:2021/1015, K:2022/672 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Hüküm altına alınan tutar üzerinden binde 9,10 oranında ve 891,50 TL’den az olmamak üzere hesaplanacak nispi karar harcından, Mahkemece karara bağlanan ve davacı tarafından peşin yatırılan maktu harcın mahsubundan sonra, kalan harç tutarının temyiz eden davacıdan alınmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 03/12/2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.
