Av. Sercan Coşkun Kulak (eski hâkim) · Son güncelleme: Ekim 2026
Karakoldan, jandarmadan veya savcılıktan “ifadeniz alınacak” diye arandığınızda ilk sorulan genellikle şudur: Gitmek zorunda mıyım, ne söylemeliyim, avukat gerekir mi? İfade, ceza soruşturmasının en erken ve çoğu zaman en belirleyici aşamasıdır. Bu aşamada söylenenler, tutanağa geçen cümleler ve kullanılan ya da kullanılmayan haklar, dosyanın sonraki seyrini doğrudan etkiler.
Kısaca
- Şüpheli olarak çağrıldığınızda gitmeniz gerekir; çağrıya uyulmazsa zorla getirme kararı verilebilir.
- Şüpheli, kimlik bilgileri dışında susma hakkına sahiptir; susmak aleyhe delil sayılamaz.
- İfadenin her aşamasında avukat (müdafi) ile görüşme ve avukat eşliğinde ifade verme hakkınız vardır.
- Avukat olmadan kollukta verilen ifade, hâkim veya mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.
- Tutanağı okumadan imzalamayın; söylemediğiniz bir cümle varsa düzeltilmesini isteyin.
İçindekiler
Şüpheli mi, Tanık mı Olarak Çağrıldınız?
İlk yapılması gereken, hangi sıfatla çağrıldığınızı öğrenmektir. Hakkında suç şüphesi bulunan kişi şüpheli olarak, olay hakkında bilgisine başvurulan kişi ise tanık olarak dinlenir. Bu ayrım önemlidir; çünkü susma hakkı şüpheliye tanınmıştır. Tanık ise kural olarak gerçeği söylemek zorundadır; yalnızca kendisini veya kanunda sayılan yakınlarını ceza soruşturmasına uğratabilecek sorulara cevap vermeyebilir (CMK m.48).
Çağrı telefonla yapıldıysa, arayan birimin adını, dosya numarasını ve hangi sıfatla çağrıldığınızı sorun. Son yıllarda kendini polis veya savcı olarak tanıtan dolandırıcılık aramaları yaygınlaştığından, gerekirse ilgili karakolu veya adliyeyi resmî numarasından kendiniz arayarak çağrının gerçek olup olmadığını teyit edin. Gerçek bir ifade çağrısında sizden hiçbir zaman para, hesap bilgisi veya şifre istenmez.
İfadeye Gitmezsem Ne Olur?
Şüpheli, Cumhuriyet savcısı veya kolluk tarafından çağrılır. Çağrı kâğıdında, gelinmezse zorla getirileceği belirtilir (CMK m.145). Çağrıya uyulmaması hâlinde zorla getirme kararı verilebilir ve kişi kolluk tarafından ifadeye götürülür. Bu nedenle çağrıyı görmezden gelmek yerine, belirlenen gün uygun değilse ilgili birimle iletişime geçip yeni bir gün belirlenmesi daha sağlıklıdır.
İfade Verirken Haklarınız
İfade alınmadan önce şüpheliye haklarının hatırlatılması zorunludur (CMK m.147). Bu haklar şunlardır:
- Yüklenen suçu öğrenme: Hangi suçla şüpheli olduğunuz size bildirilmelidir.
- Susma hakkı: Kimlik bilgileriniz dışında soruları cevaplamak zorunda değilsiniz. Kimlik bilgilerinin ise doğru verilmesi gerekir.
- Müdafi hakkı: Bir avukat seçebilir, avukatınızla görüşebilir ve ifadeyi avukatınızın yanında verebilirsiniz. Avukat seçecek durumda değilseniz ve talep ederseniz baro tarafından bir müdafi görevlendirilir.
- Delil toplanmasını isteme: Şüpheden kurtulmanız için somut delillerin toplanmasını isteyebilirsiniz.
- Yakınlara haber verme: Gözaltına alındıysanız, yakınlarınızdan istediğinize durum gecikmeksizin bildirilir.
- Lehe olan hususları açıklama: Aleyhinizdeki şüphe sebeplerini ortadan kaldırma ve lehinize olan hususları ileri sürme imkânı size tanınır.
Avukat ile şüpheli arasındaki görüşme gizlidir; bu görüşme ifade öncesinde ve gözaltının her aşamasında yapılabilir (CMK m.154).
Avukat Hangi Durumlarda Zorunludur?
Şüpheli; çocuk ise veya kendisini savunamayacak derecede malul, sağır ya da dilsiz ise ve bir müdafii yoksa, istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturmalarda da müdafi görevlendirilmesi zorunludur (CMK m.150).
Bu hâllerin dışında avukat zorunlu değildir; ancak kollukta avukat olmadan verilen ifadenin değeri sınırlıdır. Müdafi hazır bulunmadan kollukta alınan ifade, şüphelinin hâkim veya mahkeme önünde doğrulaması olmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m.148/4).
Yasak Sorgu ve İfade Alma Usulleri
İfade özgür iradeye dayanmalıdır. Kötü davranma, işkence, zorla ilaç verme, yorma, aldatma, cebir veya tehdit, bazı araçlar kullanma gibi iradeyi bozan bedensel veya ruhsal müdahaleler yasaktır. Kanuna aykırı bir yarar vaat edilemez. Bu yöntemlerle alınan ifadeler, rıza bulunsa bile delil olarak değerlendirilemez (CMK m.148).
Gözaltı Süresi Ne Kadardır?
İfade için çağrılan kişi her zaman gözaltına alınmaz; çoğu dosyada ifade verildikten sonra kişi serbest bırakılır. Gözaltı kararı verilmişse, gözaltı süresi yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç yakalama anından itibaren 24 saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı, her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün süreyle uzatılmasına yazılı olarak emir verebilir (CMK m.91). Gözaltına alınan kişi veya yakınları, gözaltı işlemine karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir.
İfadeye Giderken Nelere Dikkat Edilmeli?
- Dosyayı öğrenin. Hangi suçla ve hangi olay nedeniyle çağrıldığınızı öğrenmeden konuşmaya başlamayın.
- Belgelerinizi hazırlayın. Olayla ilgili lehinize olan yazışmalar, makbuzlar, kayıtlar ve tanık isimleri varsa yanınızda bulundurun.
- Tahmine dayalı cevap vermeyin. Hatırlamadığınız bir konuda “hatırlamıyorum” demek, yanlış bir ayrıntı vermekten daha doğrudur.
- Tutanağı okuyun. İfade tutanağı size okunur veya okumanız için verilir. Söylediklerinizin doğru yazıldığından emin olmadan imzalamayın; eksik veya yanlış yazılan kısımların düzeltilmesini isteyin.
- Sosyal medyada paylaşım yapmayın. Soruşturma sürerken olayla ilgili paylaşımlar, aleyhinize delil olarak kullanılabilir.
İfadeden Sonra Ne Olur?
İfade alındıktan sonra savcılık soruşturmaya devam eder. Yeterli şüphe oluşmazsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir; bu karara karşı suçtan zarar gören itiraz edebilir. Yeterli şüphe varsa iddianame düzenlenir ve dava açılır. Suç uzlaştırma kapsamındaysa dosya önce uzlaştırma bürosuna gönderilir. Uzlaştırma ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması hakkında ayrıntılı bilgiye Bursa Ceza Avukatı sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
İfadeye avukatsız gidebilir miyim?
Kanunda müdafinin zorunlu olduğu hâller dışında avukatsız ifade verilebilir. Ancak ifade, soruşturmanın temelini oluşturduğundan, özellikle ağır bir suç isnadı varsa avukatla görüşmeden ifade vermemek yerinde olur.
Susma hakkımı kullanırsam aleyhime olur mu?
Hayır. Susma hakkının kullanılması aleyhe delil olarak değerlendirilemez. Bazı sorulara cevap verip bazılarında susmak da mümkündür.
Kollukta verdiğim ifadeyi sonradan değiştirebilir miyim?
Savcılıkta, sorguda veya mahkemede yeniden beyanda bulunabilirsiniz. Ancak önceki ifadeyle çelişen beyanlar, değişikliğin nedeni açıklanmadıkça inandırıcılığı zayıflatabilir. Bu nedenle ilk ifadenin dikkatli verilmesi önemlidir.
Telefonla ifadeye çağrıldım, gerçek olduğunu nasıl anlarım?
Arayan birimin adını ve dosya numarasını sorun, ardından ilgili karakolu veya adliyeyi resmî numarasından kendiniz arayın. Para, hesap bilgisi veya şifre istenmesi, aramanın dolandırıcılık olduğunu gösterir.
Sonuç
İfade çağrısı tek başına suçlu olduğunuz anlamına gelmez; ancak bu aşamada yapılan hatalar sonradan telafi edilemeyebilir. Hangi sıfatla çağrıldığınızı öğrenmek, susma ve müdafi haklarınızı bilmek, tutanağı okumadan imzalamamak ve lehinize olan delilleri erkenden ortaya koymak, soruşturmanın sağlıklı ilerlemesi için temel adımlardır.
Ceza soruşturması ve kovuşturmasında hukuki destek için Bursa Ceza Avukatı sayfamızı inceleyebilir veya 0532 449 16 01 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Yazar: Av. Sercan Coşkun Kulak
Bursa Barosu’na kayıtlı avukat (sicil no: 8140, baro kaydını doğrulayın); eski hâkim. Avukatlığa başlamadan önce Ankara ve Kayseri’de idare mahkemesinde, İstanbul’da vergi mahkemesinde hâkim olarak görev yapmıştır. Özgeçmişi ve akademik çalışmaları için profil sayfasını inceleyebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.






Comments are closed