Av. Sercan Coşkun Kulak · Son güncelleme: Kasım 2026
Sürekli aşağılanmak, toplantılardan dışlanmak, yapılamayacak işlerle yüklenmek ya da sebepsiz yere sık sık yer değiştirilmek… Bu tür davranışlar belirli bir süre ve sistemli biçimde tekrarlanıyorsa hukuken “psikolojik taciz” yani mobbing söz konusu olabilir. Bu yazıda mobbingin ne olduğunu, nasıl ispatlandığını ve mobbinge uğrayan işçinin hangi haklara sahip olduğunu sade bir dille anlatıyoruz.
Kısaca
- Mobbing, işyerinde bir çalışana yönelik sistemli ve belirli bir süre devam eden yıldırma, dışlama ve aşağılama davranışlarıdır; tek seferlik bir tartışma tek başına mobbing sayılmaz.
- İşveren, işçinin kişiliğini korumak ve psikolojik tacizi önlemek zorundadır (Türk Borçlar Kanunu m.417).
- Mobbinge uğrayan işçi sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir; en az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatı isteyebilir, ayrıca manevi tazminat talep edebilir.
- Yargı uygulamasında mobbingin kesin delille değil, güçlü emarelerle (yaklaşık ispat) ortaya konması yeterli görülmektedir.
- İşverene karşı dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
İçindekiler
Mobbing Nedir?
Mobbing, işyerinde bir veya birkaç kişinin, bir çalışanı hedef alarak onu yıldırmak, değersizleştirmek ya da işten ayrılmaya zorlamak amacıyla sistematik ve süreklilik gösteren olumsuz davranışlarda bulunmasıdır. Kanunlarımızda ayrıntılı bir mobbing tanımı yoktur; kavramın sınırları büyük ölçüde Yargıtay içtihatlarıyla çizilmiştir.
Yerleşik içtihada göre bir davranışın mobbing sayılabilmesi için genellikle şu unsurlar aranır:
- Davranışların belirli bir kişiye yönelmesi,
- Tekrarlanması ve belirli bir süreye yayılması,
- Kişiyi yıldırma, pasifleştirme veya işten uzaklaştırma amacı taşıması.
Mobbing yalnızca üst tarafından astına (dikey) yapılmaz; aynı seviyedeki çalışma arkadaşları arasında (yatay) ya da nadiren astların üstüne yönelik olarak da görülebilir.
Hangi Davranışlar Mobbing Sayılabilir?
Her olay kendi koşullarında değerlendirilir; ancak uygulamada sık karşılaşılan örnekler şunlardır:
- Sürekli eleştirilme, başkalarının önünde azarlanma, hakaret veya alay,
- Toplantılardan, yazışmalardan ve bilgi akışından kasıtlı olarak dışlanma,
- Niteliğinin altında veya yetişmesi imkânsız sürelerde iş verilmesi; ya da hiç iş verilmemesi,
- Haklı bir gerekçe olmadan sık sık görev yeri veya pozisyon değişikliği,
- Mola, izin, tuvalet ihtiyacı gibi temel konularda diğer çalışanlardan farklı ve aşırı denetim,
- Sürekli tehdit, istifaya zorlama, asılsız disiplin soruşturmaları.
Buna karşılık işverenin yönetim hakkı kapsamındaki makul talimatları, olağan performans değerlendirmeleri veya tek seferlik bir tartışma, tek başına mobbing olarak kabul edilmez. Ayrım, davranışın sistemli olup olmadığı ve amacı üzerinden yapılır.
İşverenin Sorumluluğu
Türk Borçlar Kanunu m.417 uyarınca işveren, hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek, işyerinde dürüstlük kurallarına uygun bir düzeni sağlamakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramaması ve tacize uğrayanların daha fazla zarar görmemesi için gerekli önlemleri almayı da kapsar.
Bu nedenle mobbingi bizzat işveren veya yöneticisi yapmasa bile, bir iş arkadaşı tarafından uygulanan mobbinge karşı bilgi sahibi olmasına rağmen önlem almayan işveren de sorumlu tutulabilir. Kanun, işverenin bu yükümlülüğe aykırı davranması sonucu işçinin uğradığı zararın, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine göre karşılanacağını öngörmektedir.
Mobbing Nasıl İspatlanır?
Mobbing çoğu zaman kapalı kapılar ardında, yazılı iz bırakmadan gerçekleştiği için ispatı zordur. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre mobbing iddiasında kesin ve tam ispat aranmaz; işçinin, mobbingin varlığına dair güçlü emareler ve şüphe uyandıran deliller ortaya koyması yeterli görülür. Bu durumda yaşanan uygulamaların makul ve objektif bir gerekçesi olduğunu açıklama yükü fiilen işverene geçer.
Kullanılabilecek başlıca deliller:
- E-posta, mesaj ve yazışmalar; görev değişikliği yazıları, disiplin tutanakları,
- Olaylara tanık olan çalışma arkadaşlarının beyanları,
- Psikolojik destek veya tedaviye ilişkin sağlık raporları,
- İşverene, insan kaynaklarına veya resmî mercilere yapılmış yazılı şikâyetler,
- Olayların tarih, saat ve tanıklarıyla not edildiği düzenli bir günlük.
Ses ve görüntü kayıtlarının delil olarak kullanılabilirliği, kaydın nasıl elde edildiğine göre ayrıca değerlendirilir; gizli kayıt alınmadan önce hukuki destek almak yerinde olur.
Mobbinge Uğrayan İşçinin Hakları
Haklı Nedenle Fesih ve Kıdem Tazminatı
Mobbing, işçiye iş sözleşmesini İş Kanunu m.24/II kapsamında haklı nedenle derhâl feshetme imkânı verir. Bu şekilde ayrılan ve en az bir yıllık kıdemi bulunan işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Haklı fesihte işçi kendisi ayrıldığı için kural olarak ihbar tazminatı talep edilemez. Fesih hakkı, olayın öğrenilmesinden itibaren 6 iş günü ve her hâlde bir yıl içinde kullanılmalıdır (İş Kanunu m.26); süreklilik gösteren davranışlarda bu sürenin nasıl hesaplanacağı somut olaya göre değerlendirilir.
Fesih bildiriminin yazılı yapılması ve gerekçenin açıkça “mobbing / psikolojik taciz” olarak belirtilmesi önemlidir. Aksi hâlde ayrılış istifa olarak değerlendirilebilir ve kıdem tazminatı tartışmalı hâle gelir. Haklı fesih koşulları sağlanıyorsa işçi, diğer şartları da taşıması kaydıyla işsizlik ödeneğinden yararlanabilir.
Manevi Tazminat
Mobbing, işçinin kişilik haklarını ihlal ettiği için işçi ayrıca manevi tazminat isteyebilir. Tazminat miktarı; davranışların ağırlığı, süresi, işçinin sağlığına etkisi ve tarafların durumu gibi ölçütlere göre hâkim tarafından belirlenir. Mobbing nedeniyle tedavi gideri veya gelir kaybı gibi bir zarar doğmuşsa maddi tazminat da gündeme gelebilir.
Ayrımcılık Tazminatı
Mobbing; dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, din veya benzeri sebeplere dayalı bir ayrımcılık niteliği de taşıyorsa, İş Kanunu m.5 kapsamında dört aya kadar ücret tutarında ayrımcılık tazminatı ayrıca talep edilebilir.
Nereye Başvurulabilir?
5 Mart 2025 tarihli ve 2025/3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, işyerlerinde psikolojik tacizin önlenmesine ilişkin güncel çerçeveyi belirlemiş ve önceki 2011/2 sayılı Genelgeyi yürürlükten kaldırmıştır. Genelgeye göre psikolojik tacize maruz kalan çalışanlar şu kanallara başvurabilir:
- Çalıştıkları kurum veya işyerinin ilgili birimi,
- ALO 170 hattı veya doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı,
- Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER),
- Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), Kamu Denetçiliği Kurumu ve TBMM Dilekçe Komisyonu.
Bu başvurular idari nitelikte olup tazminat elde etmeye yönelik değildir; tazminat için yargı yoluna gidilmesi gerekir. Ancak yapılan başvurular, ileride açılacak davada önemli bir delil işlevi görür.
Dava Süreci: Arabuluculuk, Görevli Mahkeme ve Süreler
İşverene karşı işçilik alacakları ve tazminat taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılabilir. Süreç hakkında ayrıntılı bilgi için İş Davalarında Zorunlu Arabuluculuk yazımıza bakabilirsiniz.
Zamanaşımı bakımından kıdem tazminatı için iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren beş yıllık süre uygulanır. İşverene karşı mobbing nedeniyle manevi tazminat talebinde ise uygulanacak süre konusunda görüş ayrılığı vardır: Sözleşmeye aykırılık esas alınarak genel on yıllık sürenin uygulanması gerektiği görüşü ağırlıkta olsa da, haksız fiile ilişkin iki yıllık sürenin uygulanabileceğini savunanlar da bulunmaktadır. Bu nedenle hak kaybı yaşamamak için gecikmeden harekete geçmek en güvenli yoldur. Arabuluculuk sürecinde zamanaşımı işlemez.
Sık Sorulan Sorular
Tek bir hakaret veya tartışma mobbing sayılır mı?
Kural olarak hayır. Mobbing için davranışların sistemli ve belirli bir süreye yayılmış olması aranır. Ancak tek seferlik ağır bir hakaret, mobbing olmasa bile İş Kanunu m.24 kapsamında haklı fesih sebebi oluşturabilir ve ceza hukuku bakımından ayrıca değerlendirilebilir.
Mobbing nedeniyle istifa edersem kıdem tazminatı alabilir miyim?
Evet, ayrılışınız aslında mobbinge dayalı haklı fesih ise ve en az bir yıllık kıdeminiz varsa kıdem tazminatı talep edebilirsiniz. Bunun için fesih bildiriminde gerekçeyi açıkça yazmanız önemlidir. Ayrıntılar için İstifa Eden İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir mi? yazımızı inceleyebilirsiniz; tutarın nasıl bulunduğu ise Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır? yazımızda anlatılmaktadır.
Çalışmaya devam ederken dava açabilir miyim?
Evet. Mobbing nedeniyle manevi tazminat talebi için iş sözleşmesinin sona ermesi şart değildir. İşçi çalışmaya devam ederken de arabuluculuğa başvurup ardından dava açabilir.
Mobbingi yapan iş arkadaşından da tazminat istenebilir mi?
Mobbingi bizzat uygulayan kişiye karşı haksız fiil hükümlerine göre ayrıca talepte bulunulabilir. Ancak işverenin önlem alma yükümlülüğü nedeniyle uygulamada talepler çoğunlukla işverene yöneltilmektedir.
Sonuç
Mobbing, işçinin hem çalışma hayatını hem sağlığını ciddi biçimde etkileyen bir hukuka aykırılıktır. Kanun işvereni önlem almakla yükümlü kılar; mobbinge uğrayan işçi ise haklı fesih, kıdem tazminatı ve manevi tazminat gibi haklara sahiptir. Bu hakları kullanabilmenin anahtarı, yaşananların tarihleriyle birlikte düzenli olarak kayıt altına alınması, delillerin korunması ve fesih kararının usulüne uygun verilmesidir. Ücret alacakları da ödenmiyorsa Maaşı Ödenmeyen İşçi Ne Yapabilir? yazımız da yol gösterici olabilir.
Mobbing ve iş hukuku uyuşmazlıklarında hukuki destek için Bursa İşçi ve İş Hukuku Avukatı sayfamızı inceleyebilir veya 0532 449 16 01 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Yazar: Av. Sercan Coşkun Kulak
Bursa Barosu’na kayıtlı avukat (sicil no: 8140, baro kaydını doğrulayın); eski hâkim. Avukatlığa başlamadan önce Ankara ve Kayseri’de idare mahkemesinde, İstanbul’da vergi mahkemesinde hâkim olarak görev yapmıştır. Özgeçmişi ve akademik çalışmaları için profil sayfasını inceleyebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.






Comments are closed