Eski hâkim Av. Sercan Coşkun Kulak; Bursa'da iş, ceza, aile, gayrimenkul ve tazminat davalarının yanı sıra vergi ve idare uyuşmazlıklarında avukatlık hizmeti vermektedir.

Anlaşmalı Boşanma: Şartları, Protokol ve Tek Celsede Boşanma Süreci (2026)

  • Ana Sayfa
  • Aile Hukuku
  • Anlaşmalı Boşanma: Şartları, Protokol ve Tek Celsede Boşanma Süreci (2026)
Anlaşmalı Boşanma: Şartları, Protokol ve Tek Celsede Boşanma Süreci (2026)

Av. Sercan Coşkun Kulak · Son güncelleme: Kasım 2026

Eşlerin boşanma ve sonuçları konusunda uzlaştığı durumlarda kanun, uzun bir yargılama yerine çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanabilen anlaşmalı boşanma yolunu öngörür. Ancak bu yolun belirli şartları vardır ve imzalanan protokol, boşanmadan sonraki yılları doğrudan etkiler. Bu yazıda anlaşmalı boşanmanın şartlarını, protokolde nelerin yer alması gerektiğini ve sürecin nasıl işlediğini anlatıyoruz.

İlgili yazılar: Çekişmeli Boşanma Dilekçesi Nasıl Yazılır? · Çocuğun Velayeti Nasıl Alınır? · Nafaka Nedir?

Kısaca

  • Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir; bir yılı doldurmamış evliliklerde bu yol kullanılamaz.
  • Eşler mahkemeye birlikte başvurur ya da biri, diğerinin açtığı davayı kabul eder.
  • Hâkim eşleri bizzat dinler; vekil aracılığıyla irade beyanı yeterli değildir, her iki eşin duruşmaya katılması gerekir.
  • Protokolde velayet, kişisel ilişki, nafaka, mal paylaşımı ve tazminat konularının açık ve eksiksiz düzenlenmesi, sonradan doğabilecek uyuşmazlıkları azaltır.
  • Karara karşı istinaf süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır; taraflar tebliğden sonra istinaftan feragat ederek kesinleşmeyi hızlandırabilir.

Anlaşmalı Boşanma Nedir?

Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrası, belirli şartların varlığı hâlinde evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayılacağını düzenler. Bu durumda eşlerin ayrıca kusur ispatlamasına, tanık dinletmesine veya uzun bir delil tartışmasına girmesine gerek kalmaz. Uygulamada “anlaşmalı boşanma” olarak bilinen bu yol, eşlerin hem boşanma iradesinde hem de boşanmanın sonuçlarında uzlaşmasına dayanır.

Anlaşmalı boşanma ayrı bir dava türü değildir; yine aile mahkemesinde görülen bir boşanma davasıdır. Farkı, mahkemenin eşlerin uzlaşmasını esas alması ve yargılamanın genellikle kısa sürmesidir.

Anlaşmalı Boşanmanın Şartları

1. Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması

Kanun, evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasını şart koşar. Bu süre evlilik tarihinden dava tarihine kadar hesaplanır. Bir yılı doldurmamış evliliklerde eşler anlaşmış olsa bile bu yola başvurulamaz; boşanma ancak çekişmeli dava yoluyla ve kanundaki diğer boşanma sebeplerine dayanılarak istenebilir.

2. Ortak başvuru veya davanın kabulü

Eşler mahkemeye birlikte başvurabilir. Eşlerden biri dava açmış ve diğeri bu davayı kabul etmişse de aynı sonuç doğar. Bu nedenle çekişmeli olarak başlayan bir dava, yargılama sırasında eşlerin uzlaşmasıyla anlaşmalı boşanmaya dönüşebilir.

3. Hâkimin eşleri bizzat dinlemesi

Hâkim, eşleri duruşmada bizzat dinler ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir. Bu nedenle eşlerin avukatı olsa dahi her iki eşin de duruşmada hazır bulunması gerekir. Eşlerden biri duruşmaya gelmezse anlaşmalı boşanma kararı verilemez.

4. Protokolün hâkim tarafından uygun bulunması

Hâkim, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında eşlerin kabul ettiği düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Hâkim, özellikle çocuğun üstün yararını gözeterek gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bu değişiklikler eşlerce kabul edilirse boşanmaya karar verilir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Neler Yer Almalı?

Protokol, boşanmanın sonuçlarını belirleyen ve kesinleştikten sonra taraflar için bağlayıcı hâle gelen bir metindir. Eksik veya belirsiz bırakılan her konu, ileride yeni bir davanın konusu olabilir. Protokolde genellikle şu başlıklar düzenlenir:

  • Velayet: Ortak çocukların velayetinin hangi eşe bırakılacağı.
  • Kişisel ilişki: Velayet kendisine bırakılmayan eşin çocukla hangi gün ve saatlerde, bayramlarda ve tatillerde görüşeceği. “Uygun zamanlarda” gibi genel ifadeler uygulamada sorun çıkarabileceğinden takvimin açık yazılması önerilir.
  • İştirak nafakası: Çocuğun bakım ve eğitim giderlerine diğer eşin aylık ne kadar katkı sunacağı, ödeme günü ve yıllık artış esası.
  • Yoksulluk nafakası: Eşlerden birine nafaka ödenip ödenmeyeceği, ödenecekse tutarı ve artış esası. Nafaka istenmiyorsa bunun da açıkça yazılması gerekir.
  • Mal rejiminin tasfiyesi: Ev, araç, banka hesapları, borçlar ve ziynet eşyalarının nasıl paylaşılacağı.
  • Maddi ve manevi tazminat: Taraflardan birine tazminat ödenip ödenmeyeceği.
  • Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti: Masrafların kimin üzerinde kalacağı.

Protokol için kanunda noter onayı şartı aranmaz; tarafların imzalaması ve duruşmada protokoldeki iradelerini hâkim önünde teyit etmeleri esastır.

Mal Paylaşımında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Protokollerde sık rastlanan “tarafların birbirinden başkaca maddi ve manevi talebi yoktur” gibi genel ifadeler, mal rejiminin tasfiyesini de kapsayıp kapsamadığı konusunda sonradan tartışma doğurabilir. Taşınmaz, araç veya borç gibi önemli değerler varsa bunların kime kalacağının ve devrin nasıl yapılacağının açıkça yazılması daha sağlıklıdır.

Protokolde bir taşınmazın diğer eşe devri kararlaştırılmışsa, boşanma kararı kesinleştikten sonra tapu işlemleri ayrıca yapılmalıdır. Konut üzerinde “aile konutu” şerhi bulunuyorsa bu şerhin kaldırılması da gerekebilir. Mal rejimi protokolde hiç düzenlenmemişse, boşanmadan sonra ayrı bir mal rejiminin tasfiyesi davası gündeme gelebilir.

Nafaka Konusunda Güncel Durum

Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan yoksulluk nafakasının “süresiz olarak” istenebileceğine ilişkin ibareyi iptal etmiştir. Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış olup iptal hükmü dokuz ay sonra, 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir. Yasama organının bu tarihe kadar yeni bir düzenleme yapması beklenmektedir. Bu karar iştirak nafakasını değil, yoksulluk nafakasını ilgilendirir.

Anlaşmalı boşanmada nafakanın tutarı, süresi ve artış esası eşlerin iradesine bağlı olarak protokolde belirlenebilir. Yeni düzenleme henüz yapılmadığından, protokol hazırlanırken nafakaya ilişkin hükümlerin dikkatle kaleme alınması önem taşır.

Yetkili Mahkeme ve Başvuru Süreci

Boşanma davaları aile mahkemesinde görülür. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu görevi asliye hukuk mahkemesi yürütür. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

Süreç genel olarak şu adımlarla ilerler:

  1. Eşler protokol üzerinde uzlaşır ve protokolü imzalar.
  2. Dava dilekçesi ve protokol, gerekli harç ve gider avansı yatırılarak mahkemeye sunulur.
  3. Mahkeme duruşma günü belirler. Duruşma tarihi, mahkemenin iş yüküne göre değişir.
  4. Duruşmada hâkim eşleri ayrı ayrı dinler, protokoldeki iradelerini sorar ve gerekirse değişiklik önerir.
  5. Şartlar sağlanmışsa boşanmaya ve protokolün onaylanmasına karar verilir.

Harç ve gider avansı tutarları her yıl yeniden belirlendiğinden başvuru sırasında güncel tarifenin kontrol edilmesi gerekir.

Karar Ne Zaman Kesinleşir?

Boşanma kararı duruşmada verilse bile, kesinleşmeden eşler hukuken evli sayılır ve yeniden evlenemez. Karara karşı istinaf süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Bu süre içinde istinafa başvurulmazsa karar kesinleşir.

Eşler kesinleşmeyi beklemek istemiyorsa, gerekçeli karar kendilerine tebliğ edildikten sonra istinaf hakkından feragat edebilir. Kararın hemen kesinleşmesi için her iki tarafın da feragat etmesi gerekir. Tebliğden önce, örneğin duruşmada yapılan feragat beyanı geçerli sayılmaz. Kesinleşen karar mahkeme tarafından nüfus müdürlüğüne bildirilir ve nüfus kayıtlarına işlenir.

Anlaşmalı Boşanmadan Vazgeçilebilir mi?

Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre eşler, boşanma kararı kesinleşinceye kadar anlaşmalı boşanma iradelerinden dönebilir. Eşlerden biri duruşmada protokolü kabul etmediğini bildirirse anlaşmalı boşanma kararı verilemez; dava, şartları varsa çekişmeli boşanma olarak devam edebilir. Bu nedenle protokolün imzalanmadan önce iyice düşünülmesi ve her maddenin anlaşılmış olması önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanma tek celsede biter mi?

Şartlar eksiksizse ve iki eş de duruşmaya katılıp protokoldeki iradesini teyit ederse dava çoğunlukla ilk duruşmada sonuçlanır. Ancak hâkim protokolde değişiklik önerirse veya eşlerden biri duruşmaya gelmezse süreç uzayabilir.

Evliliğimiz bir yılı doldurmadı, anlaşarak boşanabilir miyiz?

Anlaşmalı boşanma yoluyla boşanamazsınız. Bu durumda boşanma ancak çekişmeli dava ile ve kanundaki boşanma sebeplerinden birine dayanılarak istenebilir. Eşler boşanmanın sonuçları konusunda anlaşmış olsa bile, mahkeme bu sebeplerin varlığını araştırır.

Protokolde kararlaştırılan nafaka sonradan değiştirilebilir mi?

Tarafların mali durumunda veya hakkaniyette önemli bir değişiklik olursa nafakanın artırılması, azaltılması ya da kaldırılması için ayrıca dava açılabilir. Protokolde nafaka için bir yıllık artış esası belirlenmesi, sık sık dava açılmasının önüne geçebilir.

Duruşmaya avukat gönderip katılmamak mümkün mü?

Hayır. Avukatla temsil edilseniz bile, hâkimin her iki eşi bizzat dinlemesi gerektiğinden duruşmada hazır bulunmanız gerekir.

Sonuç

Anlaşmalı boşanma; evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya davanın kabul edilmesi, hâkimin eşleri bizzat dinlemesi ve protokolü uygun bulması şartlarıyla mümkündür. Süreç çekişmeli davaya göre kısa olsa da, protokolde yazılan her madde boşanmadan sonra bağlayıcıdır. Velayet, kişisel ilişki, nafaka ve mal paylaşımına ilişkin hükümlerin açık ve eksiksiz düzenlenmesi, ileride yeni davalarla karşılaşma riskini azaltır.

Anlaşmalı boşanma ve protokol hazırlığına ilişkin sorularınız için Bursa Boşanma Avukatı sayfamızı inceleyebilir veya 0532 449 16 01 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Yazar: Av. Sercan Coşkun Kulak

Bursa Barosu’na kayıtlı avukat (sicil no: 8140, baro kaydını doğrulayın); eski hâkim. Avukatlığa başlamadan önce Ankara ve Kayseri’de idare mahkemesinde, İstanbul’da vergi mahkemesinde hâkim olarak görev yapmıştır. Özgeçmişi ve akademik çalışmaları için profil sayfasını inceleyebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.

Comments are closed