Av. Sercan Coşkun Kulak (eski idare ve vergi mahkemesi hâkimi) · Son güncelleme: Ekim 2026
İdari yargıda dava açmak, dava konusu işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Yıkım kararı uygulanabilir, memur yeni görev yerine gönderilebilir, ruhsat iptal edilebilir. Dava sonuçlanana kadar ortaya çıkabilecek zararları önlemenin yolu, mahkemeden yürütmenin durdurulmasını istemektir. Bu yazıda yürütmenin durdurulması kararının şartlarını, nasıl talep edileceğini, itiraz yolunu ve vergi davalarındaki özel durumu anlatıyoruz.
Kısaca
- Kural: Dava açılması, işlemin yürütülmesini durdurmaz (İYUK m.27/1). Yürütmenin durdurulması ayrıca talep edilmelidir.
- İki şart birlikte aranır: İşlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması.
- İtiraz: Yürütmenin durdurulması istemi hakkındaki kararlara karşı, tebliğden itibaren 7 gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir.
- Uygulama: İdare, yürütmenin durdurulması kararını gecikmeksizin ve en geç 30 gün içinde uygulamak zorundadır (İYUK m.28).
- Vergi davaları: Tarhiyata karşı açılan davalarda tahsilat kendiliğinden durur; ödeme emri gibi tahsilat işlemlerinde ise yürütmenin durdurulması istenmelidir.
Yürütmenin Durdurulması Nedir?
Yürütmenin durdurulması, dava sonuçlanıncaya kadar dava konusu idari işlemin uygulanmasını erteleyen geçici bir tedbirdir. Karar verildiğinde işlem, tesis edilmeden önceki hukuki durum geri gelecek şekilde uygulanamaz hâle gelir. Ancak yürütmenin durdurulması bir iptal kararı değildir; davanın sonunda dava reddedilirse işlem yeniden uygulanabilir hâle gelir.
Yürütmenin Durdurulması Kararının Şartları
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesinin ikinci fıkrasına göre Danıştay veya idari mahkemeler, iki şartın birlikte gerçekleşmesi hâlinde yürütmenin durdurulmasına karar verebilir:
1. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması
Hukuka aykırılığın, dosyadaki bilgi ve belgelerden ilk bakışta anlaşılabilecek nitelikte olması gerekir. Mahkeme, işlemi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden değerlendirir. Yetkisiz makamca tesis edilen, kanunda öngörülen usule uyulmadan alınan veya dayanağı gösterilmeyen işlemler bu şartın sık görüldüğü örneklerdir.
2. Telafisi güç veya imkânsız zarar
İşlemin uygulanması hâlinde, dava kazanılsa bile giderilmesi güç ya da imkânsız bir zararın doğacak olması gerekir. Yapının yıkılması, öğrencinin sınava girememesi veya eğitim hakkını kaybetmesi, işyerinin kapatılması bu tür zararlara örnektir.
Kanun, kararın gerekçeli olmasını da zorunlu tutar: Kararda işlemin hangi gerekçelerle açıkça hukuka aykırı olduğu ve uygulanması hâlinde doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğu belirtilmelidir. Yalnızca “işlemin ileride iptal edilmesi hâlinde zarar doğacağı” gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına karar verilemez.
Yürütmenin Durdurulması Nasıl İstenir?
- Dilekçede talep: İstem, kural olarak dava dilekçesinde ve dilekçenin başında açıkça belirtilerek yapılır. Dava açıldıktan sonra ayrı bir dilekçeyle de istenebilir.
- Somut gerekçe: İki şartın somut olayda nasıl gerçekleştiği ayrı ayrı açıklanmalı, zararı gösteren belgeler (yıkım tebligatı, tahliye yazısı, sınav takvimi gibi) dilekçeye eklenmelidir.
- Harç: Yürütmenin durdurulması istemi için ayrıca harç ödenir. 2026 yılı tarifesinde bu harç idare mahkemesinde 1.206 TL’dir.
- Teminat: Yürütmenin durdurulması kararları kural olarak teminat karşılığında verilir; ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. Uygulamada çoğu davada teminat istenmemektedir.
Mahkeme Nasıl Karar Verir?
Yürütmenin durdurulması kararı, kural olarak idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra verilir. Bu nedenle uygulamada mahkemeler çoğu zaman istem hakkında “savunma alındıktan sonra karar verilmesine” şeklinde ara karar verir ve idareye kısaltılmış bir savunma süresi tanır.
Bunun istisnası, uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerdir. Örneğin belirli bir tarihte uygulanacak yıkım veya belirli bir günde yapılacak sınav gibi durumlarda mahkeme, idarenin savunmasını beklemeden yürütmeyi durdurabilir ve savunma geldikten sonra istemi yeniden değerlendirir. Kanun, kamu görevlilerinin atama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği ile geçici veya sürekli görevlendirmelerine ilişkin işlemleri bu istisnanın dışında tutmuştur; bu işlemler uygulanmakla etkisi tükenecek işlem sayılmaz.
Yürütmenin durdurulmasına karar verilen dava dosyaları öncelikle incelenir ve karara bağlanır.
Karara İtiraz
Yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne veya reddine ilişkin kararlara karşı, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir. İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı itiraz, bölge idare mahkemesine yapılır. İtiraz mercii, dosyanın kendisine gelmesinden itibaren 7 gün içinde karar verir ve bu karar kesindir.
İstem reddedilmişse, aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması istenemez. Ancak sonradan ortaya çıkan yeni bir durum veya belge varsa, yeni sebeplere dayanılarak tekrar istemde bulunulabilir.
İdare Kararı Uygulamak Zorunda mı?
Evet. İdare, yürütmenin durdurulması kararının gereklerine göre gecikmeksizin işlem tesis etmek veya eylemde bulunmak zorundadır; bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden itibaren 30 günü geçemez (İYUK m.28/1). Kararın uygulanmaması hâlinde başvurulabilecek yollar için İdari Yargı Kararlarının Uygulanmaması yazımızı okuyabilirsiniz.
Vergi Davalarında Durum Farklıdır
Vergi mahkemelerinde, tarh edilen vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümler ile bunların zam ve cezalarına karşı dava açılması, dava konusu edilen bölümün tahsil işlemlerini kendiliğinden durdurur. Bu davalarda ayrıca yürütmenin durdurulması istemeye gerek yoktur.
Buna karşılık ihtirazi kayıtla verilen beyannameler üzerine yapılan işlemler ile ödeme emri, haciz gibi tahsilat işlemlerine karşı açılan davalar tahsilatı durdurmaz. Bu davalarda yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir. Ayrıntılar için Ödeme Emrine İtiraz ve Vergi Cezalarına İtiraz yazılarımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Yürütmenin durdurulması kararı ne kadar sürede çıkar?
Kanunda kesin bir süre yoktur. İdarenin savunması bekleneceği için karar çoğunlukla birkaç hafta içinde verilir. Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde, aciliyetin dilekçede somut olarak ortaya konulması hâlinde savunma beklenmeden de karar verilebilir.
Yürütmenin durdurulması verilirse davayı kazanmış olur muyum?
Hayır. Bu karar geçici bir tedbirdir ve davanın sonucunu bağlamaz. Bununla birlikte mahkemenin işlemi açıkça hukuka aykırı bulduğunu gösterdiğinden, davanın seyri bakımından önemli bir işarettir.
İstem reddedilirse dava da reddedilmiş mi sayılır?
Hayır. İstemin reddi, iki şartın o aşamada birlikte gerçekleşmediği anlamına gelir. Dava esastan incelenmeye devam eder ve sonunda iptal kararı verilebilir.
Yıkım kararına karşı yürütmenin durdurulması istenebilir mi?
Evet. Yıkım, telafisi imkânsız zararın tipik örneğidir. Yıkım ve imar para cezası süreci hakkında İmar Kanunu 32 ve 42. Madde yazımızı okuyabilirsiniz.
Sonuç
Yürütmenin durdurulması, idari davalarda hakkın fiilen korunabilmesi için çoğu zaman davanın kendisi kadar önemlidir. İstemin kabul edilmesi, açık hukuka aykırılığın ve telafisi güç zararın dilekçede somut olarak ve belgeleriyle ortaya konulmasına bağlıdır. İşlemin dayandığı sebeplerin eksikliği bu değerlendirmede sıkça belirleyici olur; bu konuda İdari İşlemde Gerekçe Zorunluluğu yazımıza bakabilirsiniz.
İdari işlemlere karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulması taleplerinde hukuki destek için Bursa İdare Hukuku Avukatı sayfamızı inceleyebilir veya 0532 449 16 01 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.
