Av. Sercan Coşkun Kulak · Son güncelleme: 16 Ekim 2026
Kıdem tazminatı, işçinin aynı işverene bağlı olarak geçirdiği çalışma süresinin karşılığı olarak, kanunda sayılan hâllerde iş sözleşmesinin sona ermesi üzerine ödenen tazminattır. Her işten ayrılan işçi kıdem tazminatı alamaz; belirleyici olan çalışma süresi ve sözleşmenin sona erme şeklidir. Kıdem tazminatı, 1475 sayılı İş Kanunu’nun hâlen yürürlükte olan 14. maddesinde düzenlenmiştir.
Kısaca: Kıdem Tazminatı Almanın Şartları
- İş Kanunu kapsamında işçi olarak çalışmak,
- Aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışmış olmak,
- Sözleşmenin kanunda sayılan hâllerden biriyle sona ermesi.
1. Kimler Kapsamdadır?
İş sözleşmesiyle çalışan işçiler, belirli veya belirsiz süreli sözleşmeyle çalışmalarına bakılmaksızın kıdem tazminatından yararlanabilir. Kamu kurumlarında iş sözleşmesiyle çalışan işçiler de kapsamdadır. Devlet memurları (657 sayılı Kanun’a tabi olanlar) ve kendi nam ve hesabına çalışanlar ise kapsam dışındadır.
2. En Az 1 Yıllık Çalışma Süresi
İşçinin aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışmış olması gerekir. Bu süre hesaplanırken aynı işverenin farklı işyerlerinde geçen süreler birleştirilir. Ara verilerek aynı işverende çalışılmışsa, daha önce kıdem tazminatı ödenmemiş dönemler de dikkate alınır.
3. Sözleşmenin Sona Erme Şekli
A. İşverenin feshi
İşveren iş sözleşmesini feshettiğinde, fesih İş Kanunu m.25/II’de sayılan ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâllere (örneğin hırsızlık, işverene hakaret, devamsızlık) dayanmıyorsa, işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Fesih sebebinin “performans düşüklüğü” gibi bir neden olması da kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırmaz.
B. İşçinin haklı nedenle feshi
İşçi, İş Kanunu m.24’teki haklı nedenlerle sözleşmeyi feshederse kıdem tazminatı alabilir. Başlıca örnekler:
- Ücretin zamanında veya tam ödenmemesi,
- Fazla mesai ücretlerinin ödenmemesi,
- Sigorta primlerinin eksik veya hiç yatırılmaması,
- Çalışma koşullarının işçinin rızası olmadan esaslı biçimde değiştirilmesi,
- İşçiye yönelik hakaret, taciz veya mobbing.
C. Emeklilik
Yaşlılık aylığı almak için işten ayrılan ya da yaş dışındaki sigortalılık süresi ve prim günü şartlarını tamamladığına dair SGK’dan aldığı yazıyı işverene vererek ayrılan işçi kıdem tazminatı alabilir.
D. Muvazzaf askerlik
Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanır.
E. Kadın işçinin evlenmesi
Kadın işçi, evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle işten ayrılırsa kıdem tazminatı alabilir. Kanunda bu hak için “ilk evlilik” gibi bir sınırlama yoktur.
F. İşçinin ölümü
İşçinin ölümü hâlinde kıdem tazminatı yasal mirasçılarına ödenir.
4. SGK Kaydı Olmayan İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir mi?
Evet. Kıdem tazminatı için işçinin SGK’ya bildirilmiş olması şart değildir. Kayıt dışı çalıştırılan işçi, çalışmasını tanık, yazışma, banka kayıtları gibi delillerle ispat ederek kıdem tazminatını talep edebilir. Sigortasız çalıştırılma, aynı zamanda işçiye haklı fesih imkânı veren bir nedendir.
5. İstifa Eden İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir mi?
Kural olarak, haklı bir neden olmadan istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz. Ancak istifanın arkasında yukarıda sayılan haklı nedenler, emeklilik, askerlik veya evlilik gibi bir sebep varsa, işçi kıdem tazminatına hak kazanır. İstifa dilekçesinde ayrılma sebebinin açıkça yazılması bu nedenle önemlidir.
Hangi Durumlarda Kıdem Tazminatı Ödenmez?
- Bir yıldan az çalışma: Aynı işverene bağlı çalışma süresi bir yılı doldurmamışsa kıdem tazminatı doğmaz.
- Haklı neden olmadan istifa: İşçi, kanunda sayılan bir sebebe dayanmadan kendi isteğiyle ayrılırsa kıdem tazminatı alamaz.
- Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle fesih: İşveren sözleşmeyi İş Kanunu m.25/II’deki bir sebeple (örneğin hırsızlık, işverene sataşma, mazeretsiz devamsızlık) haklı olarak feshetmişse kıdem tazminatı ödenmez.
Bu hâllerde dahi, fesih sebebinin gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediği ve ispatı tartışılabilir. İşverenin bildirdiği fesih kodu veya fesih yazısındaki gerekçe tek başına belirleyici değildir; gerçek fesih nedeni mahkemece araştırılır.
Kıdem Tazminatını Kim Öder?
Kıdem tazminatı işveren tarafından ödenir. Uygulamada sık karşılaşılan özel durumlar şunlardır:
- İşyerinin devri: İşyeri başka bir işverene devredilmişse, devralan işveren işçinin tüm çalışma süresinden sorumludur. Devreden işveren ise kendi dönemindeki süre ve devir tarihindeki ücretle sınırlı olarak sorumluluğunu sürdürür (İş K. m.6).
- Alt işveren (taşeron) işçileri: Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı kıdem tazminatı dahil yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur (İş K. m.2). Kamu kurumlarında alt işveren aracılığıyla çalışan işçilerin kıdem tazminatı ise kanunda belirtilen şartlarla ilgili kamu idaresince ödenir.
Hesaplama ve Tavan
Kıdem tazminatı, işçinin her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücreti üzerinden hesaplanır; 1 yıldan artan süreler için de oranlama yapılır. Ödenecek tutar, her yıl iki kez güncellenen kıdem tazminatı tavanını aşamaz. Tazminattan yalnızca damga vergisi kesilir.
Örnek Hesaplama
Giydirilmiş brüt ücreti 40.000 TL olan ve 3 yıl 6 ay çalışan bir işçinin kıdem tazminatı, ücretin tavanın altında kaldığı varsayımıyla şöyle hesaplanır:
- 3 tam yıl için: 40.000 × 3 = 120.000 TL
- 6 ay için: 40.000 × 6 / 12 = 20.000 TL
- Toplam brüt: 140.000 TL; bu tutardan yalnızca damga vergisi kesilir.
Giydirilmiş ücrete; çıplak ücretin yanında düzenli ödenen yol, yemek, ikramiye ve benzeri parasal veya paraya çevrilebilen haklar da dahil edilir. Ücret tavanı aşıyorsa hesaplama tavan üzerinden yapılır.
Ödeme Zamanı ve Gecikme Faizi
Kıdem tazminatı iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte muaccel olur. Süresinde ödenmeyen kıdem tazminatı için, gecikilen süreye göre mevduata uygulanan en yüksek faiz istenebilir (1475 s.K. m.14).
Sık Sorulan Sorular
Kıdem tazminatı almak için kaç yıl çalışmak gerekir?
Aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olmak gerekir. Bir yılı aşan süreler için de oranlama yapılarak ödeme yapılır.
İşverenim kıdem tazminatımı ödemezse ne yapmalıyım?
Önce arabulucuya başvurmanız gerekir; arabuluculuk dava şartıdır. Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılabilir. Zamanaşımı süresi, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren kural olarak beş yıldır.
Emeklilik için ayrılan işçi kıdem tazminatı alır mı?
Evet. Yaşlılık aylığı almak için ya da yaş dışındaki sigortalılık süresi ve prim günü şartlarını tamamladığını SGK yazısıyla belgeleyerek ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanır.
Sonuç
Kıdem tazminatı hakkı, çalışma süresine ve sözleşmenin nasıl sona erdiğine göre belirlenir. İşten ayrılmadan önce ayrılma sebebinin doğru belirlenmesi ve belgelendirilmesi hak kaybını önler. Kıdem tazminatı talepleri için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur; zamanaşımı süresi 5 yıldır.
Kıdem, ihbar tazminatı ve diğer işçilik alacaklarında hukuki destek için Bursa İşçi ve İş Hukuku Avukatı sayfamızı inceleyebilir veya 0532 449 16 01 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.
