Mükellefin sahte belge kullanması veya hasılatını kayıt dışı bırakması hâlinde, beyannameyi imzalayan serbest muhasebeci mali müşavirin (SMMM) bu vergilerden müteselsilen sorumlu tutulup tutulamayacağı sıkça tartışılmaktadır. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, VUK m.227 kapsamındaki bu sorumluluğun sınırlarını çok sayıda kararla belirlemiştir. Aşağıda bu kararlardan derlenen ilkelere yer veriyoruz.
Kısaca
- SMMM, müşterisinin sahte fatura düzenlediği veya kullandığı yönündeki tespitler nedeniyle tek başına sorumlu tutulamaz; çünkü karşıt inceleme yapma yetkisi yoktur.
- SMMM’nin imzalamadığı beyannameye ilişkin vergiden sorumluluğu yoktur.
- Hasılatın kayıt dışı bırakılmasında da, beyannamenin defter ve belgelere uygun olmadığı tespit edilmedikçe SMMM sorumlu tutulamaz.
- Buna karşılık belgelerin mükerrer kaydı veya aslı olmayan belgenin kayda alınması gibi muhasebe usulüne aykırılıklar SMMM’nin sorumluluğu kapsamındadır.
Danıştay VDDK Kararlarından İlkeler
Muhasebe hizmeti verdiği mükellef hakkında gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayalı olmaksızın komisyon geliri karşılığında fatura düzenlediği/gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmayan alış faturalarını kayıtlarına intikal ettirdiği yolundaki saptamaların, tek başına, serbest muhasebeci mali müşavirlerin, imzaladıkları beyannamelerde yer alan bilgilerin defter kayıtlarına ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmadığına dayanak teşkil etmeyeceği dolayısıyla bu nedenlerle sorumlu tutulamayacağı; zira mali müşavirlerin, üçüncü kişilerden defter ve belge istemek suretiyle karşıt inceleme yapma yetkilerinin bulunmadığı, inceleme yapma yetkilerinin, ancak vergilendirmeye esas alınan belge, kayıt duzeni ve matrah tespitinde dikkate alınması gerekli işlemlerin, muhasebe usul ve esasları ile kanunlarda belirtilen düzenlemelere uygunluğu konusunda biçimsel inceleme yapmaktan ibaret olduğuna yönelik kararlar (VDDK, 18/11/2020,E:2020/1315, K:2020/1271; VDDK, 18/05/2022, E:2021/1512,K:2022/636; VDDK, 14/09/2022, E:2021/1605, K:2022/976, VDDK,14/09/2022, E:2021/1400, K:2022/971; VDDK, 20/09/2023,E:2023/330, K:2023/1016)
Sorumluluğu öngörülen kamu alacağının ait olduğu vergi türüne ilişkin beyannamenin serbest muhasebeci mali müşavir olan davacı tarafından imzalanmaması durumunda davacının ilgili kamu alacağından sorumlu tutulamayacağına yönelik karar (VDDK, 14/09/2022,E:2021/1346,K:2022/990).
Muhasebecilik hizmetleri yürütülen şirket adına bir kısım hasılatın kayıt ve beyan dışı bıraktığından bahisle tarh edilen vergi ve kesilen cezalar ile tarhiyata konu vergi üzerinden hesaplanan gecikme faizinin ödenmesinden serbest muhasebeci mali müşavirin, imzaladığı beyannamelerde yer alan bilgilerin defter kayıtları ve bu kayıtların dayanağını oluşturan belgelere uygun olmadığı yolunda bir tespitin bulunmaması nedeniyle sorumlu tutulamayacağına yönelik karar (VDDK,20/09/2023,E:2023/484,K:2023/879)
Yasal defterlere kaydedilmesi gereken muamelelerin dayanağı belgelerin muhasebe usul ve
esaslarına aykırı olarak defter ve kayıtlara mükerrer biçimde intikal ettirilmesi, yasal belgenin nüshasının bulunmamasına karşın bu belgenin yasal defterlere kayıt edilmesi ve beyannameye dahil
edilmesinin, meslek mensuplarının mali sorumluluğunun kapsamı içinde olduğuna yönelik kararlar
(VDDK,18/11/2020, E:2019/1848, K:2020/1272; VDDK, 14/09/2022,E:2021/1347,K:2022/989)
Yer verilen Danıştay kararları, SMMM’lerin sorumluluğunun biçimsel uygunluk denetimiyle sınırlı olduğunu, ancak muhasebe usul ve esaslarına aykırı kayıtlardan doğan vergi kayıplarında sorumluluğun devam ettiğini göstermektedir. Meslek mensubu hakkında düzenlenen ödeme emri veya ihbarnamede, sorumluluğa dayanak gösterilen somut tespitin bulunup bulunmadığı mutlaka incelenmelidir.
Vergi uyuşmazlıklarında hukuki destek için Bursa Vergi Avukatı sayfamızı inceleyebilir veya 0532 449 16 01 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
